Cachavièlha psicomotritz - Florian VERNET - ATS 220

Cachavièlha psicomotritz - Florian VERNET

« [...] Mai que mai, quin solaç de constatar qu’i aviá pas cap de punt comun entre la situacion occitana presenta (que, cèrtas, me pòt preocupar de còps, al punt que n’ai l’apetís trebolat), e la d’aquesta pietadosa Eterotopia, d’aquestes infortunats eterotopians, negats, alienats, divisats, traïts, incapables de trabalhar amassa e eficaçament per poder viure autrament que jos la fòrma d’un marrit espectacle e lor cultura e lor lenga. [...] »

Amb aquest roman, Florian Vernet acaba una mena de trilogia descabestrada debutada amb j@rdindelasdelicias.com, puèi perseguida amb La Nau dels fòls. Es un ensag d'exploracion (a palpas) de qualques caracteristicas de la question occitana, tala coma se presenta auèi.
Mas es subretot un roman e tot i es fals, evidentament : la Vila, l'epòca, l'encastre e lo decòr, los personatges... Per quant a la problematica centrala ???
Per l'estetica, es puslèu la de Bosch e de Monhy Python e mai lo raconte es tractat fòrma de thriller.

Colleccion A tots n°220, IEO edicions.

L'autor:

Florian VERNET (Besièrs, 19 d’abril de 1941) es un lingüista, pedagòg e escrivan occitan. Foguèt professor d’occitan a l’Universitat Pau Valèri de Montpelhièr abans de prendre la retirada en 2006. Es tanben un dels membres de l’Acadèmia Occitana-Consistòri del Gai Saber e a l’encòp del conselh lingüistic del Congrès Permanent de la Lenga Occitana.

Extrach:

« Quant fa de temps que soi a me congelar la natura sus aqueste teulat d'un ostalaci borgés de la vila vièlha ? Un brave brieu, que la mièja nuèch ven de picar al relòtge de la catedrala a doas carrieretas d'aicí. E donc quicòm coma una ora que me calhi. De mai, lo temps qu'èra a se gastar quand capitèri a montar sul teulat pel fenestron en aut dels escalièrs de servici, sembla que se vòlga metre a plòure ara. Pas que d'i pensar ne soi sanglaçat : cal dire que soi en camisa leugièra.
Per astre ai recuperadas las cauças e las sabatas, mas lo restant de mas fruscas es emorat dins la cambra d'Alex... espèri qu'aurà agut lo temps e l'esperit present per las amagar abans que son marit las descobrisca [...] » (debuta del 1èr capítol).

Taula:
Capitol primièr    7
Capitol 2    14
Capitol 3    21
Capitol 4    29
Capitol 5    39
Capitol 6    54
Capitol 7    65
Capitol 8    78
Capitol 9    86
Capitol 10    97
Capitol 11    110
Capitol 12    119
Capitol 13    127
Epilògue (de l'apològue)    139

Article de premsa:

Florian Vernet sembla aver bastit un triptic, amb tres romans que son d’ovnis dins la creacion literària occitana, al biais de Jheronimus Bosch amb j@rdindelasdelicias.com, seguit de La Nau dels fòls. Mas s’acabariá per Cachavièlha psicomotritz, dins aquel esperit, coma una cançon de Dylan ? O la creacion aurà jamai de fin ? O podèm esperar.
L’autor partís de la realitat e de las impressions que se fa. Coma escrivan baug, e non pas un sociològue, un psicològue o un analista politic e ideologic. Quand la realitat passa a la literatura e a la ficcion. Vaicí çò que pòt capitar.
Es un autre biais d’evocar de tèmas que la sociologia o lo realisme (socialista, naturalista, istoric…) poirián tractar. Un biais barròc, caricatural, satiric, e critic de parlar de la realitat. E, particularament de l’influéncia suls pòbles de las ideologias, qualas que sián, quand servisson a maites nivèls a préner lo contraròtle suls individús e sul grops socials e a los manipular.
Es occitana s’òm vòl, la referéncia, mas non pas sonque. Per aquò cercar darrièr los mots de correspondéncias precisas, de noms de personas existentas, de claus, es illusòri e sense interès vertadièr (levat per la genèsi del roman benlèu ?).
Après maitas lecturas, òm pòt dire qu’o cal préner per çò qu’es. Es a dire una ficcion escricha per un òme d’aicí, amb son experiéncia insuportabla d’aquesta realitat sense nom – esquizofrenica de fach – qu’es la nòstra d’estrangièrs dins lor pròpri país.
Çò important, se tròba puslèu dins l’evocacion del foncionament d’un mond totalament imaginari coma una cachavièlha, qu’es vengut fòl. Que sembla lo nòstre, e qu’es sentit e viscut aital. Per parlar de la foliá, òm pòt donar una analisi clinica (es lo trabalh de la psicologia). Òm pòt tanben mostrar de fòls, e es puslèu lo ròtle de la literatura. E, fin finala, ne rire, per evitar de plorar.
Es lo questionament de qualqu’un que se demanda encara cossí d’una idèa justa e generosa se faguèt una tala catastròfa. Cossí los òmes acceptan, cossí se fan complicis e de còps actors d’un instrument d’illusion e d’alienacion de mai. D’una maquina a pèrdre, a engatjar de vidas dins l’errança, e a daissar a una minoritat calculatritz los jòcs verinoses del poder.
Per quant a la proximitat romanesca, al biais d’escriure e a la ràbia, sembla qu’es del costat de Thomas Bernhard.
Una ficcion sus fons de realitat, coma lo Voyage en Grande Garabagne de Michaux. De meditar, vista d’en naut. Per préner de reculada sus la situacion e… temptar de cambiar l’anar del mond?

Article de Laurenç Revèst, dins Lo Diari dau 8 de febrièr de 2021.