Gramàtica dau Niçard - Reinat Toscano

Gramàtica dau Niçard - Reinat Toscano

Lo parlar dau País Niçard es un dei parlars mai especifics de tot l'ensèms occitan. La causa n'es bessai la sieu pausicion entre Provènça e Itàlia.
Non si podia pensar per capir, legir ò parlar lo niçard, de si servir d'una gramàtica de l'occitan estandard ò meme dau provençau que sigue rodanenc ò maritime. E doncas, après aver publicat un «conjugar en niçard» qu'auguèt un beu succès, Reinat Toscano, professor d'italian e d'occitan provençau e niçard, nen dona una gramàtica qu'es a l'en-còup un autís per emparar la lenga dau país e un autís per l'emparar dins la lenga.

Edicion bilingua francés / occitan niçard.

Edicions dels Régionalismes - PyréMonde.

Presentacion de l'autor:

Lo succès de CONJUGAR EN NIÇARD me donèt l'enveja d'anar mai luènh. Me metèri doncas au trabalh per redigir ma GRAMÀTICA NIÇARDA .

     La finalitat d'aquesta GRAMÀTICA es multipla:
1) Contunhar e amplificar lo trabalh començat ambé CONJUGAR EN NIÇARD.
2) Far vèire que la grafia classica podié servir lo niçard e pas constrénher necessariament lei Niçards à chausir entre parlar niçard en restant fòra de la grafia englobanta ò chausir la grafia classica e se metre à parlar e à escriure en occitan estandard (= en lengadocian centrau leterari).
3) Donar au niçard un obratge de referéncia en grafia classica (leis àutrei Gramaticas dau niçard èron en grafia mistralenca).
    Ma GRAMÀTICA   es classica dins sa presentacion (prononciacion, Article, Nom, etc), maise pòu tambèn emplegar en entrant per l'ensenhador alfabetic (estendut  à cada novèla edicion).

    Per lei vèrbes, ai apondut un tableu dei desinéncias e ai alargat la tièra generala (ont ai vougut metre unicament de vèrbes susceptibles de crear un problema).Dins lei tableus, i a tambèn l'indicacion de la prononciacion cada còup que podrié pausar un problema.

    Noveutat absenta de tótei leis àutrei Gramaticas: un tableu indica coma passar de la grafia mistralenca à la grafia classica. Ansin, la GRAMÀTICA NIÇARDA se pòu emplegar per lei doás grafias...

Estrach :
Adjectius en ['us]
     Lu adjectius en [-us], quora aquela finala es ortografiada -OS, au femenin pèrdon lo -S (que lo provençau consèrva):

MASCULIN
    
FEMENIN PROVENÇAU
    
NIÇARD
curiós [ky'rjus]
famós [fa'mus]     curiosa [ky'rjuzo]
famosa [fa'muzo]     curioa [ky'rjua]
famoa [fa'mua]

     Ma aquela particularitat non si retròba dins l'advèrbi, que seguisse la règla pan-occitana:
curiós, curioa, curiosament (1)

     Cau ben destriar lu autres adjectius en ['us]que seguísson pas la règla aquí-sobre:
ros ['rus]/rossa ['rusa]
doç ['dus]/dossa ['dusa]
_____________
(1) Per aquesta rason, n'i a qu'escrívon curiosa, famosa, formas pan-occitani, tot en gardant la prononciacion niçarda en ['ua]. Pòu finda èstre un pas ipocrita vèrs una ipotetica uniformisacion de la lenga...